De pleister die het vakantiegeld heet

De cijfers van het Nibud liegen niet. Minder dan de helft van de Nederlanders gebruikt dit geld nog voor een vakantie. Bijna één op de vijf benut het bedrag om schulden af te lossen. Bij mensen die maandelijks moeilijk rondkomen, gaat dit zelfs om een kwart. Een trend die door de inflatie en hogere vaste lasten alleen maar is versterkt.

Wij merken die realiteit dagelijks bij GGN. Denk aan de alleenstaande moeder die al dagelijks elke euro omdraait om in mei eindelijk haar energieachterstand te kunnen betalen. Of de zzp’er die het vakantiegeld van zijn partner gebruikt om achterstallige rekeningen weg te werken. Het vakantiegeld geeft even ademruimte, maar de financiële basis blijft wankel.

Pinnen zonder pijn

Volgens het CBS gebruikt ruim 18% van de huishoudens het vakantiegeld als noodverband voor een diepe financiële wond. Het baart me zorgen dat onze maatschappij het zo makkelijk maakt om die wond te vergroten. Opties zoals ‘achteraf betalen’ of ‘in termijnen’ voelen als een gewone betaalmethode, terwijl het kredietfaciliteiten zijn. Uitermate geschikt voor plotselinge grote uitgaven, maar ze leiden ook maar al te vaak rechtstreeks naar mijn bureau. Cijfers van Thuiswinkel.org laten zien dat er in 2024 alleen al 53 miljoen van dit soort transacties plaatsvonden. Dat zijn 53 miljoen momenten waarop we een schuld naar de toekomst hebben verschoven.

Vanaf november 2026 gelden er strengere regels voor deze aanbieders terwijl er ook sprake is van meer zelfregulering. Dat helpt, maar de overheid kan ongezond koopgedrag nooit helemaal wegregelen.

De verleiding van de klik

Het probleem is vaak eerder psychologisch dan financieel. Uit internationaal onderzoek blijkt dat zo’n 5% van de bevolking kampt met dwangmatig koopgedrag. Bij deze groep wint de koopimpuls het altijd van het verstand. Vooral de generatie die is opgegroeid met de smartphone, de 18- tot 30-jarigen, is hier gevoelig voor.

Ik zie het regelmatig: de pakketjes die zich opstapelen terwijl de rekeningen dat ook doen. Het is een systeem van verleiding en uitgestelde pijn. One-click-bestellingen en persoonlijke aanbiedingen spelen in op onze zwaktes. We doen aankopen die we morgen betreuren tegen prijzen die we alleen kunnen betalen dankzij uitgestelde betaling. We verwachten dat mensen zichzelf in toom houden, terwijl ze constant worden verleid om meer uit te geven dan ze hebben.

Een simpele maar zeer effectieve drempel tegen deze digitale verleiding is de zogenaamde 24-uursregel: plaats een artikel in je mandje, maar reken pas de volgende dag af. Vaak blijkt na een nacht slapen dat de ‘noodzaak’ is verdampt en de koopimpuls is weggeëbd. Het is een doeltreffende manier om de regie terug te pakken in een omgeving die is ontworpen om die regie juist te ontnemen.

Trek op tijd aan de bel

Bij GGN ervaren we dat de oorzaken achter schulden divers zijn. Of het nu gaat om pure financiële onmacht of om een verloren strijd tegen constante koopverleidingen: in alle gevallen geldt dat snelle hulp de kans op een oplossing vergroot.

Onze cijfers laten zien dat professionele hulp de kans op een financieel gezond leven verviervoudigt. Zie het vakantiegeld daarom als een signaal. Is die storting een reddingsboei? Neem dan direct contact op met de gemeente, het Nibud of Geldfit. Ook als wij al betrokken zijn, helpen we je graag op weg naar de juiste hulp.

Terug naar de bedoeling

Het vakantiegeld was ooit bedacht om er even tussenuit te kunnen. Dat het voor een groeiende groep Nederlanders inmiddels een andere rol vervult, is een signaal dat we serieus moeten nemen.

Ik hoop dat de trend te keren is en dat vakantie voor iedereen weer de norm wordt, zonder dat oude rekeningen de pret bederven. Maar tot die tijd moeten we eerlijk durven kijken naar wat die storting in mei werkelijk blootlegt. Niet pas als het geld op de rekening staat, maar juist in de stilte ervoor.